„Reklama” w badaniach klinicznych: rekrutacja i retencja pacjentów w badaniu, dotarcie do pacjentów, dotarcie do lekarzy

Data: 2018-04-26

„Reklama” w badaniach klinicznych: rekrutacja i retencja pacjentów w badaniu, dotarcie do pacjentów, dotarcie do lekarzy

           

„Są badania, a nie ma pacjentów”. Tak zaczęła się dyskusja w panelu poświęconym reklamie i retencji pacjentów w badaniach klinicznych. Do jednej z głównych przyczyn tej sytuacji możemy zaliczyć słabą edukację i brak wiedzy o badaniach wśród pacjentów oraz dużą część „nie-klinicznych” lekarzy pierwszego kontaktu, którzy nie mają wiedzy o badaniach klinicznych i nie mogą poinformować o nich swoich pacjentów. Wielu lekarzy w POZ nie ma czasu, aby wytłumaczyć pacjentom jakie istnieją alternatywy leczenia poza świadczeniami dostępnymi w NFZ, a jedną z nich niewątpliwie jest udział w badaniach klinicznych, zarówno komercyjnych (sponsorowanych, przez firmy farmaceutyczne), jak i niekomercyjnych (które przygotowywane są zazwyczaj przez środowiska naukowe).

Największą światową bazą badań klinicznych jest:

https://clinicaltrials.gov/

w Polsce:

http://www.badaniaklinicznewpolsce.pl/wyszukiwarka/

coraz większą liczbę projektów znajdziemy w serwisie (dla lekarzy i pacjentów):

http://bkwp.pl/clinical-trial/search

(instrukcja, jak zgłosić pacjenta do badania: https://youtu.be/nxNx2wu0MQo )

a w przypadku projektów onkologicznych (serwis dla lekarzy):

http://ibbk.pl/search/advanced

 

Środki reklamowe stosowane do rekrutacji pacjentów mogą być różne, jednak reklama zawsze powinna:

o          Zawierać szczegółowe informacje kontaktowe organizacji prowadzącej badanie kliniczne

o          Wskazywać badaną chorobę i cel badania

o          Przedstawiać kryteria włączenia/wyłączania, na których podstawie uczestnicy mogą lub nie mogą uczestniczyć w badaniu

o          Przedstawiać w skrócie korzyści (na przykład regularne badania)

o          Zawierać informację o czasie badania klinicznego

o          Zawierać informację o grupach pacjentów stanowiących pomoc dla pacjentów w czasie rekrutacji (jeśli istnieją).

Z drugiej strony w materiałach reklamowych nie wolno:

o          Obiecywać dobrych wyników lub lekarstwa na chorobę

o          Stosować przymusu, zwłaszcza w przypadku rekrutacji do badania pacjentów szczególnej troski, na przykład mających trudności w nauce

o          Stwierdzać, że badany lek jest bezpieczny lub że działa.

(źródło: https://www.eupati.eu/pl/opracowanie-i-badania-kliniczne/wlaczanie-do-badan-klinicznych/)

Na stronie EUPATI znajdziecie więcej ciekawych informacji na temat badań klinicznych.

Inną nową inicjatywą jest serwis dedykowany pacjentom, zrzeszający wiele organizacji pacjentów: http://www.przyjaznebadania.edu.pl/

 

Niezależnie od wybranej metody reklamowej i sposobu bezpośredniego dotarcia do potencjalnego uczestnika badania, niezbędna jest pozytywna opinia Komisji Bioetycznej. Każdy materiał, który otrzymuje pacjent musi być zaopiniowany zgodnie z formalnymi wymogami.  Ośrodki mogą zwrócić się do przedstawicieli Sponsora (firma farmaceutyczna, CRO) z prośbą o dołączenie do pakietu submisyjnego materiałów o badaniu, które chcą przekazać pacjentowi. Dopiero po uzyskaniu aprobaty można zgodnie z prawem „reklamować” konkretne badanie. Nie wszyscy Sponsorzy zgadzają się na takie materiały (problemem jest między innymi sprawa przetwarzania danych osobowych Badaczy), a także nie wszystkie Ośrodki chcą takiej pomocy (często Badacze nie mają wystarczającego zespołu, aby przeprowadzić pre-screening). Z tego powodu mało prawdopodobne jest, że powstanie ogólnopolska platforma zawierające dane kontaktowe do wszystkich Ośrodków prowadzących badania.

Włączenie uczestnika do badania klinicznego jest zawsze poprzedzone pre-screeningiem (wstępny wybór pacjentów na podstawie posiadanej dokumentacji źródłowej), podpisaniem dokumentu Informacji i Świadomej Zgody dla Pacjenta (proces w którym pacjent jest informowany między innymi o alternatywnym leczeniu, celach i procedurach badania),  oraz badaniem skriningowym (szereg procedur pozwalających określić, czy pacjent kwalifikuje się do badania). Wśród kanałów dotarcia do pacjenta możemy wyróżnić bezpośrednie poinformowanie pacjenta przez lekarza o badaniu oraz pośrednie – tutaj do dyspozycji mamy bazę pacjentów, kampanie online, dedykowane strony, czy aktywności za pomocą social media, a także medyczne call center.

Wsparciem dla Sponsorów zajmują się między innymi zagraniczne firmy takie jak:

https://www.clinlife.com/plpl#/

http://trialbee.com/

https://www.acurian.com/

ciekawym projektem jest amerykański projekt https://www.facebook.com/StudyKIK/ specjalizujący się w tworzeniu grup dedykowanych projektom/schorzeniom na FB.

Informacje o badaniach klinicznych można także znaleźć na stronach organizacji zrzeszających i wspierających pacjentów z różnymi chorobami np.:

https://www.facebook.com/groups/rakpluc.lungcancer/ (Rak płuc)

https://www.facebook.com/luszczyca/ (Łuszczyca)

czy

https://www.facebook.com/groups/1541870199407085/ (Wrzodziejące zapalenie jelita grubego/ch. Crohna)

 

Organizatorzy badań klinicznych mogą także poszukiwać pacjentów przekazując informację o badaniu do szpitali czy aptek, prosząc o referowanie pacjentów w konkretnym wskazaniu.

 

Badania prescreeningowe i akcje bezpłatnych badań profilaktycznych są bardzo dobrym sposobem na pozyskanie potencjalnie nowych pacjentów do udziału w badaniu. Tutaj przykładem są akcje prowadzone przez Synexus:

https://www.facebook.com/C.M.SynexusPolska/

ale także wiele innych ośrodków.

Niestety ilość pacjentów, która może się zgłosić na takie bezpłatne świadczenia medyczne, przewyższa możliwości czasowe wielu ośrodków i nadal w niektórych schorzeniach mamy wielomiesięczne kolejki do specjalistów.

Pozyskiwanie pacjentów, którzy są bardziej świadomi swojej choroby i sami szukają pomocy (najczęściej w przypadku chorób autoimmunologicznych, reumatologicznych, dermatologicznych czy onkologicznych) jest łatwiejsze, ponieważ pacjenci sami wyszukują informację o dostępnych metodach leczenia konwencjonalnego czy alternatywnego np. w serwisach, o których pisaliśmy powyżej.

Podmioty lecznicze, które chcą świadomie prowadzić badania kliniczne powinny pamiętać, że nie wystarczy mieć lokal i lekarzy, realizacja badania klinicznego, to szereg procesów i Zespół specjalistów, który będzie te aktywności realizował. Wsparciem dla Ośrodków może być np. sponsor naszego spotkania firma CCTS, http://ccts.pl/.

Z pewnością dywersyfikacja kanałów pozwala na znalezienie pacjentów szybko i efektywnie kosztowo. Być może implementacja nowych kanałów w rekrutacji pacjentów w Polsce takich jak stworzenie stanowiska Przedstawiciela Badań Klinicznych, który jeździłby do lekarzy i informował o prowadzonych badaniach, Specjalisty ds. Promocji Zdrowia, który przeprowadzałby prezentację z ofertą firmy mającą na celu rekrutację pacjentów do ośrodka czy kampanie edukacyjne dla pacjentów i dotarcie do organizacji pacjenckich lub uniwersytetów trzeciego wieku z pewnością pozwoliłoby na zwiększenie świadomości zarówno lekarzy jak i pacjentów, pozyskanie, a następnie retencję tych pacjentów w badaniach klinicznych.

Określenie „patient centricity” jest odmieniane przez wszystkie przypadki, ale tak długo jak pacjenci nie będą świadomi możliwości, oraz nie będzie wsparcia lekarzy pierwszego kontaktu- dostęp do innowacyjnych terapii, będzie ograniczony dla wąskiej grupy pacjentów.

Pacjent świadomy i otoczony opieką przez personel w ośrodku to pacjent, który zostanie nawet w długoterminowym badaniu klinicznym, jeżeli natomiast włączymy pacjentów do badania, którym nie poświęcimy wystarczającą ilość czasu i uwagi (jak często ma to miejsce obecnie), pacjent, wcześniej czy później, zgodnie ze swoim prawem, zrezygnuje z udziału w badaniu

Kreowanie marki badania klinicznego, jako synegrii do refundowanych świadczeń medycznych stanowi z pewnością wyzwanie na najbliższe lata w Polsce. Wzbudzanie świadomości czym są badania kliniczne wśród pacjentów, lekarzy pierwszego kontaktu, badaczy i środowiska, pomoże pacjentom i badaczom poczuć się częścią zespołu.

Mamy nadzieję, że kolejne spotkanie integracyjne przyciągnie również pacjentów i organizacje ich reprezentujące, a także lekarzy pierwszego kontaktu.

 

Autor: Emilia Zakrzewska,

na podstawie spotkania moderowanego przez:

Piotr Sawicki https://www.przychodniasynexus.pl/

Wojciech Janus http://bkwp.pl/

Zdjęcia: Piotr Rosiński

 

Zdjęcie 1

Zdjęcie 2

Zdjęcie 3

Zdjęcie 4

 

Wszystkie zdjęcia